Từ khoá "business coaching" ngày càng được tìm kiếm nhiều hơn ở Việt Nam, nhưng không phải ai cũng hiểu đúng nó là gì. Nhiều người hình dung coaching giống như một dạng tư vấn cao cấp, hoặc một buổi đào tạo kỹ năng, hoặc một diễn giả truyền cảm hứng. Thực ra cả ba đều chưa đúng.
Bài viết này giải thích business coaching là gì, khác biệt cốt lõi so với tư vấn và đào tạo, và vì sao ngày càng nhiều chủ doanh nghiệp chọn con đường này để thoát khỏi cảnh mắc kẹt trong chính doanh nghiệp mình.
Business coaching là gì
Business coaching, hay khai vấn doanh nghiệp, là một tiến trình đồng hành trong đó coach không đưa ra lời khuyên sẵn, mà đặt những câu hỏi đúng để giúp người lãnh đạo tự nhìn rõ vấn đề, tự tìm ra hướng đi và tự cam kết hành động. Niềm tin nền tảng là: người trong cuộc thường đã có sẵn câu trả lời bên trong, chỉ là nó bị che bởi sự bận rộn, cảm xúc và góc nhìn hẹp.
Điều này khác với việc coach "biết tất" rồi chỉ cho bạn phải làm gì.
Giá trị của coaching không nằm ở lời khuyên, mà ở chất lượng suy nghĩ và quyết định mà bạn đạt được sau mỗi phiên.
Thứ bạn tự tìm ra thường được bạn tin và thực thi mạnh mẽ hơn nhiều so với lời khuyên từ bên ngoài.
Coaching khác gì tư vấn và đào tạo
Tư vấn là khi chuyên gia mang chuyên môn của họ vào, phân tích và đưa ra giải pháp cụ thể cho vấn đề của bạn. Đào tạo là khi người dạy truyền đạt kiến thức, kỹ năng theo một chương trình. Còn coaching là khi coach không áp đặt chuyên môn hay bài giảng, mà dùng câu hỏi để khai mở tư duy và năng lực có sẵn trong chính bạn.
Cả ba đều hữu ích cho những nhu cầu khác nhau. Khi bạn cần một lời giải kỹ thuật cụ thể, tư vấn phù hợp. Khi bạn cần bổ sung kiến thức, đào tạo phù hợp. Khi bạn cần sự rõ ràng, một quyết định khó, hoặc muốn phát triển chính mình như một người lãnh đạo, coaching là công cụ mạnh. (Chúng tôi phân biệt kỹ hơn coaching với mentoring, đào tạo, tư vấn và trị liệu trong một bài riêng của chuỗi này.)
Vì sao ngày càng nhiều chủ doanh nghiệp tìm đến
Khi doanh nghiệp còn nhỏ, vấn đề của người chủ thường là chuyên môn: làm sao bán được, làm sao làm ra sản phẩm tốt. Khi doanh nghiệp lớn lên, vấn đề chuyển dần sang con người và chính bản thân người lãnh đạo: làm sao ủy quyền, làm sao ra quyết định giữa nhiều áp lực, làm sao không để cái tôi và nỗi sợ chi phối. Những điều này hiếm khi giải được bằng thêm một khóa học kỹ năng.
Người lãnh đạo càng lên cao càng ít người dám nói thật với mình, và càng ít không gian để dừng lại suy nghĩ cho ra ngô. Coaching tạo ra đúng khoảng không gian đó: một nơi an toàn để người chủ được nhìn lại mình một cách tỉnh táo, được thách thức đúng mức, và đưa ra quyết định rõ ràng hơn.
Một phiên business coaching thường diễn ra thế nào
Một phiên coaching thường bắt đầu bằng việc người được coach chọn ra chủ đề quan trọng nhất với họ lúc đó. Coach lắng nghe, đặt câu hỏi để làm rõ hiện trạng thật, giúp người được coach nhìn vấn đề từ nhiều góc, khám phá những giả định đang giới hạn họ, và hỗ trợ họ tự xác định bước đi tiếp theo. Kết thúc phiên, người được coach thường rời đi với một sự rõ ràng mới và một vài cam kết hành động cụ thể do chính họ đặt ra.
Điều quan trọng là coach không quyết thay, cũng không gánh kết quả thay. Người được coach vẫn là chủ nhân của quyết định và hành trình của mình, đó cũng là lý do kết quả từ coaching thường bền hơn.
Business coaching phù hợp và chưa phù hợp với ai
Coaching phù hợp với người đang đứng vững nhưng muốn đi xa hơn một cách tỉnh táo: người muốn rõ ràng hơn, muốn phát triển bản thân và đội ngũ, muốn ra quyết định tốt hơn. Nó phát huy mạnh nhất khi người được coach sẵn sàng nhìn lại mình và chủ động hành động.
Coaching không phải là lựa chọn phù hợp khi người ta đang cần một lời giải kỹ thuật thuần túy (lúc đó cần tư vấn), đang cần bổ sung kiến thức nền (lúc đó cần đào tạo), hoặc đang trong khủng hoảng tâm lý cần hỗ trợ chuyên môn về sức khỏe tinh thần. Một coach có đạo đức nghề sẽ nói rõ điều này thay vì nhận mọi trường hợp.
Ở Inner Harmony, chúng tôi đồng hành với người lãnh đạo theo chuẩn coaching quốc tế, với niềm tin rằng một người lãnh đạo vững từ bên trong sẽ dẫn dắt được một đội ngũ tự chủ và một doanh nghiệp bền vững. Nếu bạn muốn thử trải nghiệm coaching trước khi cam kết bất cứ điều gì, bạn có thể đặt một Phiên Khám Phá 60 Phút miễn phí tại innerharmony.vn để cảm nhận xem cách làm việc này có phù hợp với mình không.
Đọc tiếp trong chuỗi: "Khi nào một chủ doanh nghiệp nên tìm đến coaching?" và "Coaching khác gì mentoring, đào tạo, tư vấn và trị liệu?"
Nội dung có sự hỗ trợ của AI; Inner Harmony biên tập và chịu trách nhiệm nội dung.